Persconferentie

1. Waarover gaat deze zaak?

Sociale verkiezingen zouden, conform de grondwet een democratische oefening moeten zijn waarbij werknemers door hun collega's worden aangeduid om zitting te nemen in organen van sociaal overleg en sociale informatie.

De huidige sociale verkiezingswetgeving voorziet dat enkel de drie representatief genoemde vakbonden kandidaten kunnen voordragen.

Wat zijn de criteria om als representatieve vakbond erkend te worden ?

• men moet een op nationaal vlak opgerichte interprofessionele werknemersorganisatie zijn, vertegenwoordigd in de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven (CRB),
• men moet een op nationaal vlak opgerichte interprofessionele werknemersorganisatie zijn, vertegenwoordigd in de Nationale Arbeidsraad (NAR),
• men moet ten minste 50.000 leden tellen.

In geen enkel van onze buurlanden worden de sociale verkiezingen volledig tot monopolie verklaard van slechts drie vakbonden, zoals dit in België gebeurt.

De huidige wetgeving is dan ook het voorwerp van felle kritiek, waaronder die van professor emeritus arbeidsrecht aan de KULeuven Roger BLANPAIN:

" In België zijn enkel die vakbonden erkend die 50.000 leden tellen, nationaal opereren en door de regering zijn aangewezen als lid van de nationale arbeidsraad. Dat systeem beantwoordt niet aan de internationale wet op de syndicale vrijheid. België is daar al zo'n twintig keer moreel voor veroordeeld door de commissie van deskundigen van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO). Wie in de nationale arbeidsraad zetelt, wordt door de politiek bepaald. Dat is een zeer kwalijke zaak als je bedenkt dat de drie grootste vakbonden ACV, ABVV en ACLVB een monopoliepositie hebben op het sluiten van arbeidsovereenkomsten, onderhandelingen met de regering en het beheren van de sociale zekerheid. Als ACV-voorzitter Luc Cortebeeck geen ondervoorzitter van de ILO-commissie zou zijn, had ons land allang een sanctie gekregen. Andere vakbonden dan het ACV, ABVV en ACLVB komen niet aan de bak en krijgen ook geen financiële steun van de overheid. De overheidsvakbonden ontvangen 42 miljoen euro per jaar."
"De sociale verkiezingen moeten open verkiezingen worden. Ook werknemers in de openbare sector moeten een stem krijgen. Het moet ook mogelijk zijn voor andere partijen dan de drie traditionele vakbonden te kiezen. De internationale wetgeving op syndicale vertegenwoordiging moet worden gerespecteerd."
(Stuk 4, DM, 12/5/2004)

2. Onafhankelijke kandidaten sociale verkiezingen startten een procedure voor de Arbeidsrechtbank

5 onafhankelijke kandidaten verdeeld over 4 provincies

2 Limburg
1 Antwerpen
1 West-Vlaanderen: Pol Denys (Dana – Brugge)
1 Vlaams Brabant

De onafhankelijke kandidaten dienden allen hun kandidatuur in voor de sociale verkiezingen. Conform de huidige Belgische wetgeving, kunnen de werkgevers niet anders dan deze kandidaturen verwerpen en dit geeft de kandidaten de kans om naar de arbeidsrechtbank te stappen. Zij vragen de arbeidsrechtbank prejudiciële vragen te stellen aan het Grondwettelijk hof. (voorheen Arbitrage)

December 2007 werd in het federale parlement de nieuwe wetgeving inzake sociale verkiezingen gestemd. Deze wetgeving staat echter haaks op de grondwet. Vermits de andere politieke partijen weigerden deze wetgeving aan te passen aan de grondwet, stapte Vlaams Belang eind 2007 naar het Grondwettelijk hof, om de vernietiging van deze wet te vragen.

Deze procedure is momenteel lopende.

De prejudiciële vragen van de onafhankelijke kandidaten zullen dus ook worden voorgelegd aan ditzelfde Grondwettelijk hof.


3. Wraking van de samenstelling van de arbeidsrechtbank

De arbeidsrechtbank is samengesteld uit een beroepsrechter en twee sociale rechters. Eén van de sociale rechters zetelt als werknemer, en wordt aangeduid op advies van de werknemersorganisaties die erkend zijn als representatief. Het gaat om dezelfde drie monopolie-vakbonden ACV, ABVV en ACLVB waartegen de onafhankelijke kandidaten zich verzetten.

Eén van beide sociale rechters is dus betrokken partij en kan zijn onpartijdigheid in deze zaak tegen het monopolie van de kleurvakbonden dan ook niet garanderen. (cfr. Beschikking arbeidsrechtbank Tongeren)

4. Argumenten waarom de huidige situatie ongrondwettelijk is:

A. Schending van het passieve kiesrecht van elke burger
De grondwet voorziet dat iedereen, zonder discriminatie, het recht heeft om verkozen te worden.

De huidige wetgeving inzake sociale verkiezingen maakt het onmogelijk voor een werknemer die zich niet bekent tot de christendemocratische, liberale of socialistische strekking, om als kandidaat aan de sociale verkiezingen deel te nemen.

B. Schending van de vrijheid van meningsuiting
De vrije meningsuiting wordt gewaarborgd door de Grondwet, het Europees verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) en het Internationaal Verdrag inzake Burgerlijke en Politieke rechten (BUPO).

De huidige wetgeving inzake sociale verkiezingen zorgt ervoor dat enkel personen die behoren tot de socialistische, liberale en christen-democratische strekking hun mening kunnen doorgeven aan de werknemers via het naar voren schuiven van geldige kandidaten.

C. Discriminatie tussen werknemers en kaderleden
De huidige wetgeving inzake sociale verkiezingen bepaalt dat voor de sociale verkiezingen kandidatenlijsten voor de categorie van de werknemers uitsluitend kunnen ingediend worden door representatieve werknemersorganisaties.

Voor de categorie van de kaderleden daarentegen, kunnen ook kandidatenlijsten ingediend worden door ten minste 10% van het aantal kaderleden in de onderneming, met een minimum van slechts 5.
Een dergelijke discriminatie tussen werknemers en kaderleden is ongrondwettig.

D. Schending van de vakbondsvrijheid
De vrijheid van vereniging, en daaruit voortvloeiend de vakbondsvrijheid, wordt vastgelegd in de Grondwet, het EVRM, het BUPO-Verdrag, en het IAO-verdrag.

Die vrijheid omvat zowel de vrijheid om tot een vereniging toe te treden als de vrijheid om niet toe te treden zonder daarvan een onredelijk nadeel te ondervinden

De huidige wetgeving inzake sociale verkiezingen installeert een systeem waardoor verzoeker op geen enkele manier hieraan kan deelnemen, tenzij hij zich aansluit bij één van de drie kleurenvakbonden.

E. Schending van de sociale rechten op overleg, informatie en collectief onderhandelen
De Grondwet voorziet het recht op arbeid, het recht op informatie, overleg en collectief onderhandelen, en het recht op maatschappelijke ontplooiing.

De huidige wetgeving inzake sociale verkiezingen heeft een grote impact op het recht op arbeid, door de indrukwekkende ontslagbescherming is die eruit voortvloeit en zorgt er enkel kandidaten van de drie kleurenvakbonden van deze bescherming kunnen genieten.


5. Noodzakelijke prejudiciële vragen

Wij vragen de afdwingbare grondrechten van de verzoekers te herstellen door:

• de kandidaturen aan te plakken
• hen een lijstnummer toe te kennen
• hen volwaardig te laten deelnemen aan de sociale verkiezingen, tot en met het eventueel opnemen van een mandaat waartoe hij verkozen zou worden.

Dit bevel kan niet gegeven worden zonder eerst te besluiten tot de ongrondwettigheid van de wetten van 2007, 1948 en 1996. (= De huidige wetgeving inzake sociale verkiezingen).

Voor de wet van 2007 werd er reeds bij het grondwettelijk hof een vraag voor nietigverklaring ingediend. Voor de beide andere wetten, was dit niet mogelijk gezien om dat ze al meer dan 6 maanden van kracht zijn.

In de prejudiciële vragen die de verzoekers tot de rechtbank richten, wordt niet enkel de grondwettigheid van de wet van 2007, maar ook die van 1948 en 1996 in vraag gesteld.

I. Prejudiciële vraag inzake de mogelijke schending van het passieve kiesrecht van elke burger
II. Prejudiciële vraag inzake de mogelijke schending van de vrijheid van meningsuiting
III. Prejudiciële vraag inzake de mogelijke discriminatie tussen werknemers en kaderleden
IV. Prejudiciële vraag inzake mogelijke schending van de vakbondsvrijheid
V. Prejudiciële vraag inzake mogelijke discriminatie tegen de Vlaams-nationale ideologische en filosofische minderheid
VI. Prejudiciële vraag inzake de mogelijke schending van de sociale rechten op overleg, informatie en collectief onderhandelen


Samenvatting

De huidige sociale verkiezingen staan haaks op de grondwet en tal van andere nationale en internationale verdragen.
Deze voorzien immers de mogelijkheid voor elke werknemer om te participeren aan het sociaal overleg in zijn onderneming en dit is momenteel enkel mogelijk voor werknemers die verkozen zijn bij de sociale verkiezingen.

De huidige wetgeving stelt dat énkel representatieve vakbonden kandidaten voor de sociale verkiezingen mogen opstellen.
De drie criteria om als vakbond als representatief erkend te worden zijn:

• men moet een op nationaal vlak opgerichte interprofessionele werknemersorganisatie, vertegenwoordigd in de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven (CRB),
• men moet een op nationaal vlak opgerichte interprofessionele werknemersorganisatie zijn, vertegenwoordigd in de Nationale Arbeidsraad (NAR),
• men moet ten minste 50.000 leden tellen.

De onafhankelijke West-Vlaamse kandidaat Pol Denys, werkzaam bij Dana en Brugge en gemeenteraadslid voor het Vlaams Belang in Zedelgem, diende zijn kandidatuur in bij zijn werkgever die deze - conform de huidige Belgische wetgeving – weigerde. Pol Denys werd omwille van zijn Vlaams Belang lidmaatschap uit het ACV gezet en kan als dusdanig dus enkel als onafhankelijke kandidaat opkomen wij de sociale verkiezingen.

Deze weigering van de werkgever om de kandidatuur van Denys te aanvaarden, biedt hem de mogelijkheid om naar de arbeidsrechtbank te stappen en deze te vragen de werkgever alsnog zijn niet onafhankelijke kandidatuur te aanvaarden. Hij vraagt eveneens aan de arbeidsrechtbank om zes prejudiciële vragen aan het grondwettelijk hof te stellen.

De kandidaten willen hiermee aanklagen dat ze in hun rechten worden geschonden daar de huidige wetgeving niet beantwoordt aan de grondwet en aan de internationale wet op de syndicale vrijheid. België is hiervoor al zo'n twintig keer moreel veroordeeld door de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO). Dit systeem bestaat trouwens enkel in België

Bij aanvang van de zitting bij de arbeidsrechtbank zal Pol Denys bovendien de sociale rechter die zetelt namens de kleurenvakbonden, wraken.

Het peterschap van deze West-Vlaamse kandidaat werd aanvaard door gewezen nationaal voorzitter Frank Vanhecke. De praktische organisatie is in handen van Alain Quataert. De juridische ondersteuning gebeurt vanuit de vakbondscel.

Marie-Rose Morel
Coördinator vakbondscel